مرگ سالانه ۷۰۰ ایرانی به دلیل مسمومیت‌ دارویی
Share/Save/Bookmark
تاریخ انتشار : سه شنبه ۲ آبان ۱۳۹۶ ساعت ۰۹:۰۶
با آغاز اولین روز از هفته پیشگیری از مسمومیت‌ها، دبیر ستاد مرکزی اطلاع‌رسانی داروها و سموم به تشریح جزییات آمار و اطلاعات کشور در زمینه مسمومیت‌های دارویی پرداخت.
مرگ سالانه ۷۰۰ ایرانی به دلیل مسمومیت‌ دارویی
به گزارش جهانبین نیوز، یسنا به‌منش در گفت‌وگو با ایسنا‌ گفت: شیوه جدید زندگی و دسترسی آسان به انواع مواد شیمیایی، داروها، سموم و... بدون داشتن اطلاعات کافی از نحوه نگهداری، مصرف، عوارض، خطرات و هشدارهای مربوط به این مواد، شیوع مسمومیت‌های اتفاقی و تعمدی را در جامعه به میزان زیادی افزایش داده است. باید توجه کرد که بسیاری از عوارض ناشی از بروز مسمومیت‌ها به سادگی قابل پیشگیری هستند و با نگاهی نو به آموزش‌هایی که در زمینه نحوه پیشگیری از مسمومیت‌ها ارائه می‌شود و با توجه به این نکته که «شاید قربانی بعدی یکی از انواع مسمومیت‌ها، من یا خانواده‌ام باشند»، هیچ‌گاه خطر را از خود دور نخواهیم دید.

وی با بیان اینکه یک لحظه غفلت خصوصا در کودکان می‌تواند منجر به عوارض دائمی و آزار‌دهنده ناشی از مسمومیت شود، گفت: وقوع مسمومیت‌های حرفه‌ای حاد و مزمن در کارگران شاغل در کارخانه‌های صنایع شیمیایی، جوان بودن جمعیت کشور و خطرات سوء مصرف مواد مخدر، آمار بالای مصرف داروها در جامعه، دسترسی آسان به دارو در منازل و عدم نگهداری صحیح آنها به همراه عواملی چون افزایش تعداد بیماران افسرده و کم بودن آگاهی عمومی مردم از قابلیت کشندگی برخی داروها، متاسفانه جامعه را نسبت به مسمومیت‌ها آسیب‌پذیرتر کرده است.


نگاهی به آمار مسمومیت‌های دارویی در ایران
به‌منش با بیان اینکه شایع‌ترین علت بروز مسمومیت در جهان، مصرف داروها بیش از مقادیر درمانی است، ادامه داد: بر اساس آمار به دست آمده از ۳۰ دانشگاه علوم پزشکی کشور، تعداد مسمومیت‌های ناشی از داروها اولین عامل مراجعه به بخش مسمومیت‌ها در کشور بوده است به طوری که از بین ۶۰ هزار مسمومیت گزارش‌شده به ستاد مرکزی اطلاع‌رسانی داروها و سموم در سال ۱۳۹۵، نزدیک به ۲۷ هزار مورد مربوط به مسمومیت‌های دارویی بوده است.

همچنین بالاترین تعداد مسمومیت دارویی در بیمارستان‌های استان اصفهان با ۶۵ درصد بوده و سپس به ترتیب استان‌های فارس با ۶۴ درصد، کردستان با ۵۶ درصد، خراسان رضوی با ۵۳ درصد، بیمارستان لقمان تهران با ۴۶ درصد و ارومیه با ۳۲ درصد در رتبه‌های بعدی مسمومیت دارویی از کل مسمومیت‌های مشاهده‌شده‌ قرار دارند. همچنین باید توجه کرد که ۸۸ درصد از موارد مسمومیت‌های مراجعه‌شده به مراکز درمانی ایلام ناشی از دارو بوده است.

دبیر ستاد مرکزی اطلاع‌رسانی داروها و سموم بیان کرد: این در حالی است که بسیاری از این مسمومیت‌ها توسط پرسنل درمانی کشور، کنترل و درمان می‌شوند‌ اما اهمیت مسمومیت دارویی در این نکته است که گاهی ممکن است کبد و کلیه فرد مسموم در اثر مسمومیت دچار صدمه دائمی شود و تا آخر عمر با این مشکل دست به گریبان باشد. با توجه به آمار سازمان پزشکی‌قانونی کشور در خصوص مرگ‌و‌میر ناشی از مسمومیت دارویی، مشاهده می‌شود که سالانه نزدیک به ۷۰۰ نفر از هموطنان‌مان در اثر مسمومیت با دارو جان سپرده‌اند.

البته مرگ ناشی از مسمومیت دارویی در کشور ما شایع نیست و فقط ۱۲ درصد از کل موارد مرگ ناشی از مسمومیت در اثر داروها اتفاق می‌افتد.به‌منش با بیان اینکه مرگ ناشی از مسمومیت‌های دارویی از سال ۱۳۸۹ تا ۱۳۹۳ هر ساله افزایش داشته است، گفت: به طوری که از ۹ درصد مرگ ناشی از مسمومیت‌های دارویی در سال ۱۳۸۹ به ۴/۱۴ درصد مرگ در سال ۱۳۹۳ رسیده‌ایم.

این در حالی است که از سال ۱۳۹۴ تاکنون این روند رو به کاهش بوده است و در حال حاضر (در پنج ماهه نخست سال ۱۳۹۶) علت ۱۳ درصد از موارد مرگ ناشی از مسمومیت، به دلیل مسمومیت‌های دارویی بوده است. این موضوع می‌تواند نشان‌دهنده آگاهی بیشتر مردم از عوارض داروها و انجام اقدامات پیشگیرانه باشد. البته به طور کلی مسمومیت دارویی اولین علت مراجعه به مراکز درمانی مسمومیت در ایران است.


مسمومیت تعمدی با دارو چقدر است‌
دبیر ستاد مرکزی اطلاع‌رسانی داروها و سموم با بیان اینکه در سال‌های اخیر از هر ۱۰۰ مراجعه‌کننده به بیمارستان‌های مرجع مسمومیت در کشور بین ۴۰ تا ۶۰ نفرشان در اثر دارو مسموم شده بودند، گفت: همچنین مسمومیت ۷۰ تا ۸۰ درصد این موارد تعمدی بوده است. البته باید توجه کرد که مسمومیت‌های دارویی در کودکان اغلب اتفاقی و در اثر کنجکاوی کودک یا اشتباه والدین رخ می‌دهد. بر این اساس ۶۰ درصد از مسمومیت‌های کودکان ناشی از دارو است که اغلب اتفاقی هستند.


داروهای آرام‌بخش در راس مسمومیت‌زایی
به‌منش همچنین اظهار کرد: در بحث مسمومیت دارویی باید بدانیم در راس داروهایی که اغلب منجر به مسمومیت می‌شوند، داروهای آرامبخش، ضد‌افسردگی و سپس داروهای مسکن غیر‌مخدر و داروهای ضد‌جنون شایع‌تر هستند. در این بین داروهای مغز و اعصاب نیز می‌توانند منجر به این مسمومیت‌ها شوند.
وی در ادامه صحبت‌هایش به برخی روش‌های پیشگیری از مسمومیت‌های دارویی اشاره و اظهار کرد: بهتر است داروهای بیمار افسرده یا بیمارانی که تعادل روانی ندارند یا افرادی که سابقه اقدام به خودکشی دارند را دور از دسترس‌شان قرار دهیم و مراقبت دقیقی در خصوص میزان داروی مصرفی‌شان به عمل آوریم.

در عین حال باید توجه کرد که در سالمندان مسمومیت دارویی بسیار شایع و البته خطرناک است. تشابه ظاهری شکل داروها، ابتلا به فراموشی، عدم اطلاع از نام داروها، بی‌سوادی یا کم‌سوادی یا خوانا نبودن مقادیر مصرفی دارو مندرج روی جعبه دارویی، ممکن است منجر شود تا سالمندان داروی خود را به اشتباه یا به طور تکراری مصرف کنند.


دبیر ستاد مرکزی اطلاع‌رسانی داروها و سموم سازمان غذا و دارو با بیان اینکه بهترین روش برای پیشگیری از خوردن دوز تکراری دارو، یادداشت کردن دفعات مصرف دارو یا قرار دادن قرص‌ها در داخل جعبه‌های مخصوص تقسیم‌بندی‌شده موجود در داروخانه‌هاست، گفت: همچنین باید توجه کرد که مصرف مقادیر بالای بسیاری از داروها در زمان اقدام به خودکشی، ممکن است ابتدا علامت و نشانه خاصی نداشته باشد‌ اما وضعیت فرد مسموم به طور ناگهانی وخیم می‌شود یا در آینده منجر به صدمات دائمی به کبد و کلیه در فرد مسموم خواهد شد. به عنوان مثال مصرف خودسرانه داروی استامینوفن جهت درمان درد و تب بیش از مقادیر درمانی، منجر به صدمات کبدی خواهد شد. بنابراین ارجاع فرد مسموم به بیمارستان بسیار حیاتی است.


ایجاد استفراغ در مسمومیت‌های دارویی با مجوز پزشک باشد
به‌منش با بیان اینکه ایجاد استفراغ در مسمومیت‌ها تنها باید به توصیه پزشک انجام شود، گفت: چرا‌که این عمل در برخی از مسمومیت‌های دارویی سبب وخامت اوضاع بیمار خواهد شد.


شماره ۱۹۰ و ۱۱۵ را فراموش نکنید
دبیر ستاد مرکزی اطلاع‌رسانی داروها و سموم در ادامه توصیه کرد داروها را در بسته‌بندی اولیه آنها نگهداری کنید تا در صورت مصرف اشتباهی، قادر باشید اطلاعات لازم را در اختیار پزشکان قرار دهید. همچنین در برخورد با فرد مسموم غیرهوشیاری که در کنارش بسته‌های داروی مصرف‌شده وجود دارد، ضمن حفظ خونسردی خود و عدم القای استفراغ در این فرد، بسته‌های دارویی را همراه بیمار به بیمارستان ببرید و با شماره ۱۹۰- داخلی ۳ (مرکز اطلاع‌رسانی داروها و سموم) یا ۱۱۵ تماس بگیرید.

در عین حال در مسمومیت‌های تعمدی با دارو، بهتر است در صورت هوشیاری فرد مسموم، نام دارو یا داروهای مصرفی و تعداد هر یک از آنها را از وی بپرسید و به کادر درمانی اطلاع دهید.


مسمومیت با دارو در کودکان
به‌منش با بیان اینکه جهت پیشگیری از بروز مسمومیت دارویی در کودکان داروها همیشه باید دور از دسترس آنها و در کمدهای قفل‌دار نگهداری شوند، گفت: همچنین در زمان دارو دادن به کودک به دوز داروی تجویز‌شده توسط پزشک کاملا توجه کنید.

در عین حال مراقب باشید هنگام بیماری کودک، دوز تکراری یا داروی بیشتر از حد تجویز شده‌ به کودک ندهید. به عنوان مثال برای کاهش تب در کودکان، داروی استامینوفن را بر اساس وزن و سن کودک و با مشورت پزشک و داروساز به کودک بدهید‌ چراکه مقادیر بیش از حد درمانی استامینوفن می‌تواند به مسمومیت کودک منجر شود.


مراقب متادون باشید
دبیر ستاد مرکزی اطلاع‌رسانی داروها و سموم در ادامه گفت: اگر فردی در خانواده در حال درمان ترک اعتیاد است، از دسترسی کودکان به داروهای درمان‌کننده اعتیاد مانند قرص یا شربت متادون جدا خودداری کنید. باید توجه کرد که بسیاری از کودکان و حتی بزرگسالان به دلیل نگهداری شربت متادون در یخچال مخصوصا به دلیل تعویض بطری دارو با بطری داروهای دیگر یا نوشیدنی‌های خوراکی و مصرف اتفاقی آنها، از بین می‌روند.

متاسفانه شربت متادون به تنهایی طی چهار سال منجر به ۱۱ هزار مورد مسمومیت در کشور شده است که از این میان بیش از ۲۰۰ مورد مرگ تنها ناشی از متادون بوده است که ۱۱ درصد آن نیز مربوط به کودکان بوده است.

وی تاکید کرد: مرگ این کودکان در اثر مصرف داروی متادون، تنها به دلیل سهل‌انگاری والدین و بستگان کودک، عدم استفاده از ظروف مخصوص مقاوم و جابجایی دارو و نگهداری آن در بطری‌های دیگر داروها یا نوشیدنی‌ها رخ داده است.

باید توجه کرد اینها مواردی است که به راحتی توسط خانواده‌ها قابل پیشگیری است.

انتهای پیام/1022ج

کد مطلب: 36755